Bilgi Bankası

VDS Sunucuda DNS Ayarları Nasıl Yapılır?

VDS sunucu üzerinde web sitesi, e-posta veya farklı internet servisleri yayınlarken DNS ayarlarının doğru yapılandırılması gerekir. DNS; alan adlarının IP adresleriyle eşleşmesini, www gibi alt alan adlarının çalışmasını ve e-posta trafiğinin doğru sunuculara ulaşmasını sağlar.

Bu rehberde VDS sunucularda kullanılan temel DNS kayıtlarını, A, AAAA, CNAME, MX, TXT ve PTR kayıtlarının ne işe yaradığını ve DNS yapılandırırken dikkat edilmesi gereken noktaları açıklıyoruz.

DNS Nedir?

DNS, Domain Name System ifadesinin kısaltmasıdır.

DNS'in temel görevi insanların kullandığı alan adlarını sunucuların kullandığı IP adresleriyle eşleştirmektir.

Örneğin:

siteadi.com → 192.0.2.10

Ziyaretçi tarayıcısına siteadi.com yazdığında DNS sistemi hangi IP adresine bağlanılması gerektiğini belirler.

DNS olmasaydı web sitelerine erişmek için alan adları yerine IP adreslerini kullanmamız gerekirdi.

VDS Sunucuda DNS Neden Önemlidir?

VDS üzerinde birden fazla hizmet çalıştırabilirsiniz.

Örneğin:

siteadi.com → Web sitesi
www.siteadi.com → Web sitesi
panel.siteadi.com → Yönetim paneli
api.siteadi.com → API servisi
mail.siteadi.com → E-posta sunucusu

DNS kayıtları bu adreslerin hangi sunucuya veya hizmete ulaşacağını belirler.

Yanlış yapılandırılmış DNS kayıtları web sitesinin açılmamasına, e-postaların ulaşmamasına veya SSL doğrulamalarının başarısız olmasına neden olabilir.

DNS Ayarları Nereden Yapılır?

DNS kayıtlarının nereden yönetileceği domaininizin kullandığı nameserver adreslerine bağlıdır.

Örneğin domaininiz:

ns1.dnssaglayici.com
ns2.dnssaglayici.com

nameserver'larını kullanıyorsa DNS kayıtlarını bu nameserver'ları yöneten sistemden düzenlemeniz gerekir.

Bu sistem:

• Domain firmanız,
• Hosting sağlayıcınız,
• Cloudflare,
• VDS üzerindeki hosting paneliniz,
• Kendi DNS sunucunuz

olabilir.

Domaini satın aldığınız firma ile DNS'i yöneten firma her zaman aynı olmak zorunda değildir.

DNS Zone Nedir?

Bir domaine ait DNS kayıtlarının tamamının bulunduğu yapıya DNS Zone denir.

Örneğin siteadi.com için DNS Zone içerisinde şunlar bulunabilir:

A
AAAA
CNAME
MX
TXT
NS

gibi kayıtlar.

Hosting kontrol panellerinde bu bölüm genellikle:

DNS Zone

DNS Management

Zone Editor

veya:

DNS Records

adıyla bulunur.

A Kaydı Nedir?

A Record, bir domain veya subdomaini IPv4 adresine bağlar.

Örneğin VDS IP adresiniz:

192.0.2.10

ise aşağıdaki kayıt kullanılabilir:

Bu durumda:

siteadi.com → 192.0.2.10

olur.

Bir subdomain için de A kaydı oluşturabilirsiniz:

Böylece:

panel.siteadi.com

aynı VDS sunucuya yönlenir.

AAAA Kaydı Nedir?

AAAA kaydı A kaydına benzer ancak IPv6 adresleri için kullanılır.

Örneğin:

Sunucunuzda IPv6 doğru şekilde yapılandırılmış değilse AAAA kaydı oluşturulmamalıdır.

Yanlış bir AAAA kaydı, IPv6 bağlantısını tercih eden ziyaretçilerin web sitesine ulaşamamasına neden olabilir.

CNAME Kaydı Nedir?

CNAME, bir hostname'i başka bir hostname'e yönlendirmek için kullanılır.

Örneğin:

Bu durumda:

www.siteadi.com

ana domaini takip eder.

Ana domainin IP adresi daha sonra değiştirildiğinde www kaydındaki IP adresini ayrıca değiştirmeniz gerekmez.

CNAME kaydının hedefi normalde bir hostname olmalıdır; doğrudan IP adresi kullanılmaz.

MX Kaydı Nedir?

MX (Mail Exchange) kayıtları, domaine gönderilen e-postaların hangi posta sunucusuna teslim edileceğini belirtir.

Örneğin:

Bu kayıt:

kullanici@siteadi.com

adresine gönderilen e-postaların mail.siteadi.com üzerinden işlenmesi gerektiğini belirtir.

mail.siteadi.com adresinin de uygun A veya AAAA kaydıyla posta sunucusuna çözümlenmesi gerekir.

MX kayıtlarında doğrudan IP adresi yerine hostname kullanılır.

MX Priority Nedir?

Birden fazla posta sunucusu kullanıldığında MX kayıtlarına öncelik değerleri atanabilir.

Örneğin:

10 mail1.siteadi.com
20 mail2.siteadi.com

Genellikle daha düşük sayı daha yüksek önceliği ifade eder.

Bu sayede ana posta sunucusuna ulaşılamadığında alternatif posta sunucuları kullanılabilir.

TXT Kaydı Nedir?

TXT kayıtları domain hakkında metinsel doğrulama ve politika bilgileri yayınlamak için kullanılır.

Özellikle e-posta güvenliği ve çeşitli servislerin domain doğrulaması için önemlidir.

TXT kayıtları üzerinden örneğin:

• SPF,
• DKIM ile ilişkili anahtar/politika bilgileri,
• DMARC,
• Google veya diğer servislerin domain doğrulamaları

yayınlanabilir.

TXT kaydının içeriği kullandığınız hizmete göre değişir.

SPF Nedir?

SPF, hangi sunucuların domaininiz adına e-posta göndermesine izin verildiğini belirtmeye yardımcı olan bir e-posta doğrulama mekanizmasıdır.

SPF politikası DNS üzerinde TXT kaydı olarak yayınlanır.

Yanlış SPF yapılandırması gönderdiğiniz e-postaların spam olarak değerlendirilmesine veya SPF kontrolünden geçememesine neden olabilir.

Aynı domain için birden fazla bağımsız SPF kaydı oluşturmak yerine kullanılan tüm e-posta servislerinin tek ve geçerli SPF politikası içerisinde değerlendirilmesi gerekir.

DKIM Nedir?

DKIM, gönderilen e-postalara kriptografik imza eklenmesini sağlayan e-posta doğrulama sistemidir.

Alıcı posta sunucusu DNS'te yayınlanan public key'i kullanarak mesajın DKIM imzasını doğrulayabilir.

DKIM kayıtları genellikle:

selector._domainkey.siteadi.com

benzeri bir hostname altında TXT veya sağlayıcıya göre CNAME kaydı olarak yayınlanır.

DKIM değerlerini kullandığınız e-posta sunucusu veya hizmet sağlayıcısı oluşturur.

DMARC Nedir?

DMARC, SPF ve DKIM doğrulamalarının domaininiz açısından nasıl değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin politika yayınlamanızı sağlar ve raporlama mekanizmaları sunabilir.

Genellikle:

_dmarc.siteadi.com

altında TXT kaydı olarak oluşturulur.

DMARC politikaları dikkatli yapılandırılmalıdır. Özellikle doğrudan katı bir reddetme politikasına geçmeden önce SPF ve DKIM yapılandırmasının doğru olduğundan emin olmak gerekir.

NS Kaydı Nedir?

NS (Nameserver) kayıtları domainin yetkili DNS sunucularını belirtir.

Örneğin:

ns1.siteadi.com
ns2.siteadi.com

Bir domainin hangi DNS altyapısını kullandığını nameserver bilgileri belirler.

Nameserver değiştirdiğinizde DNS yönetiminin tamamını başka bir DNS altyapısına taşıyor olabilirsiniz.

Bu nedenle nameserver değişikliği yalnızca A kaydı değiştirmekten çok daha kapsamlıdır.

PTR Kaydı Nedir?

PTR kaydı reverse DNS (rDNS) için kullanılır.

Normal DNS sorgusunda:

siteadi.com → 192.0.2.10

eşleşmesi yapılırken reverse DNS sorgusunda bunun tersi kontrol edilir:

192.0.2.10 → server.siteadi.com

PTR kayıtları özellikle e-posta sunucularında önemlidir.

Birçok posta sistemi gelen e-postaları değerlendirirken gönderen IP adresinin reverse DNS kaydını kontrol eder.

PTR Kaydı Nereden Değiştirilir?

PTR kaydı normal domain DNS panelinden değiştirilmez.

Çünkü IP adresinin reverse DNS bölgesini genellikle IP adresini tahsis eden sunucu veya internet hizmet sağlayıcısı yönetir.

Bu nedenle PTR kaydı çoğunlukla:

• VDS yönetim panelinden,
• IP yönetim ekranından,
• veya hizmet sağlayıcının teknik desteği aracılığıyla

yapılandırılır.

E-Posta Sunucusunda PTR Nasıl Olmalıdır?

Örneğin posta sunucunuz:

mail.siteadi.com

ve IP adresiniz:

192.0.2.10

ise ideal yapılandırmada:

mail.siteadi.com → 192.0.2.10

ve reverse DNS tarafında:

192.0.2.10 → mail.siteadi.com

eşleşmesi sağlanabilir.

Posta sunucusunun HELO/EHLO hostname'i gibi diğer e-posta yapılandırmalarının da tutarlı olması önemlidir.

TTL Nedir?

TTL, DNS kaydının resolver'lar tarafından ne kadar süre önbellekte tutulabileceğini belirten değerdir.

TTL saniye cinsinden ifade edilir.

Örneğin:

3600

değeri bir saat anlamına gelir.

Daha düşük TTL değerleri değişikliklerin önbelleklerden daha hızlı yenilenmesine yardımcı olabilir ancak DNS sorgu sayısını artırabilir.

Sürekli çok düşük TTL kullanmak her sistem için gerekli değildir.

DNS Değişiklikleri Neden Hemen Görünmez?

DNS sistemlerinde önbellekleme kullanılır.

Bir DNS kaydını değiştirdiğinizde bazı resolver'lar önceki değeri TTL süresi boyunca kullanmaya devam edebilir.

Bu nedenle DNS değişikliği sonrasında bazı kullanıcılar yeni sunucuya giderken bazıları geçici olarak eski sunucuya ulaşabilir.

Bu durum özellikle sunucu taşıma işlemlerinde dikkate alınmalıdır.

Sunucu Taşırken DNS Nasıl Yönetilmelidir?

Bir web sitesini eski sunucudan yeni VDS sunucuya taşıyacaksanız DNS değişikliğini planlı yapmak önemlidir.

Genel yaklaşım:

1. Yeni VDS sunucuyu hazırlayın.
2. Web sitesi ve veritabanını taşıyın.
3. Yeni sunucuda siteyi test edin.
4. Gerekirse değişiklikten önce TTL değerini uygun şekilde düşürün.
5. A kaydını yeni VDS IP adresine değiştirin.
6. Eski sunucuyu hemen kapatmayın.
7. DNS geçişini takip edin.
8. Yeni sunucunun düzgün çalıştığından emin olduktan sonra eski sistemi devreden çıkarın.

Bu yöntem geçiş sırasında kesinti riskini azaltmaya yardımcı olur.

VDS Üzerinde Kendi DNS Sunucumu Kurabilir miyim?

Evet.

BIND, PowerDNS veya hosting kontrol panellerinin DNS servisleri kullanılarak VDS üzerinde yetkili DNS hizmeti kurulabilir.

Örneğin:

ns1.siteadi.com
ns2.siteadi.com

şeklinde kendi nameserver'larınızı kullanabilirsiniz.

Ancak kendi DNS altyapınızı işletmek yalnızca DNS kayıtları oluşturmaktan daha kapsamlıdır.

Şunların doğru yapılandırılması gerekir:

• DNS servis yazılımı,
• Yetkili zone kayıtları,
• NS kayıtları,
• Glue/child nameserver kayıtları,
• Firewall,
• UDP/TCP 53 erişimi,
• Yedeklilik,
• Güvenlik,
• İzleme.

Tek bir VDS üzerinde iki farklı isimle nameserver oluşturmak gerçek anlamda altyapı yedekliliği sağlamaz.

Glue Record Nedir?

Kendi domaininiz altında nameserver kullanıyorsanız glue record gerekebilir.

Örneğin:

ns1.siteadi.com → 192.0.2.10

Domaininiz aynı zamanda ns1.siteadi.com nameserver'ını kullanıyorsa DNS çözümlemesinde döngü oluşmaması için domain kayıt kuruluşu seviyesinde nameserver hostname'i ile IP adresi ilişkilendirilir.

Bu kayıt bazı panellerde:

Child Nameserver

Register Nameserver

Host Record

veya Glue Record

olarak adlandırılabilir.

DNS İçin Hangi Portlar Kullanılır?

DNS standart olarak:

UDP 53

ve gerektiğinde:

TCP 53

kullanır.

Kendi DNS sunucunuzu çalıştırıyorsanız firewall üzerinde gerekli DNS trafiğine izin verilmelidir.

Sadece UDP 53 açmanın her DNS senaryosu için yeterli olduğu varsayılmamalıdır.

Cloudflare Kullanırken VDS DNS Ayarları

Domaininiz Cloudflare nameserver'larını kullanıyorsa DNS kayıtları Cloudflare üzerinden yönetilir.

Bu durumda VDS üzerinde ayrıca yetkili DNS sunucusu çalıştırmanız çoğu web sitesi için gerekli değildir.

Örneğin:

A → @ → VDS IP

CNAME → www → siteadi.com

kayıtları Cloudflare DNS panelinde oluşturulabilir.

Cloudflare proxy özelliği açık olduğunda ziyaretçi trafiği Cloudflare üzerinden VDS sunucunuza iletilebilir.

DNS Ayarlarını Nasıl Kontrol Edebilirim?

Windows üzerinde:

nslookup siteadi.com

kullanabilirsiniz.

Belirli bir kayıt türünü sorgulamak için uygun DNS araçlarından yararlanabilirsiniz.

Linux ve macOS sistemlerde dig mevcutsa örneğin:

dig siteadi.com

MX kayıtları için:

dig MX siteadi.com

Nameserver kayıtları için:

dig NS siteadi.com

kullanılabilir.

DNS Sorunlarında Neler Kontrol Edilmeli?

Domaininiz çalışmıyorsa şu noktaları kontrol edin:

• Domain aktif mi?
• Doğru nameserver'lar kullanılıyor mu?
• DNS kaydı doğru panelde mi değiştirildi?
• A kaydı doğru IP'yi gösteriyor mu?
• Eski veya çakışan kayıt var mı?
• Hatalı AAAA kaydı var mı?
• DNS önbelleği eski kaydı kullanıyor olabilir mi?
• Web sunucusu domain için yapılandırılmış mı?
• Firewall gerekli bağlantılara izin veriyor mu?

DNS doğru görünüyorsa problem web sunucusu veya uygulama tarafında olabilir.

DNS Ayarlarında Yapılan Yaygın Hatalar

En sık karşılaşılan hatalar arasında:

• Yanlış IP adresi yazılması,
• DNS'in yönetilmediği panelde kayıt değiştirilmesi,
• Eski A kayıtlarının bırakılması,
• Çalışmayan IPv6 için AAAA kaydı oluşturulması,
• MX kaydına IP adresi yazılması,
• E-posta DNS kayıtlarının yanlışlıkla silinmesi,
• Nameserver değiştirirken eski zone kayıtlarının yeni sisteme aktarılmaması,
• PTR kaydının normal DNS panelinden değiştirilmeye çalışılması

bulunur.

Sık Sorulan Sorular

VDS için DNS ayarı yapmak zorunlu mu?

VDS'ye yalnızca IP adresi üzerinden erişebilirsiniz. Ancak domain kullanacaksanız uygun DNS kayıtlarının oluşturulması gerekir.

A ve CNAME arasındaki fark nedir?

A kaydı hostname'i IPv4 adresine bağlar. CNAME ise bir hostname'i başka bir hostname'e yönlendirir.

MX kaydına IP adresi yazılır mı?

Standart kullanımda MX kaydının hedefi bir hostname olmalıdır. Bu hostname daha sonra A veya AAAA kaydı üzerinden IP adresine çözülür.

PTR kaydını domain panelinden değiştirebilir miyim?

Genellikle hayır. PTR/rDNS kaydı IP adresini sağlayan hizmet sağlayıcının altyapısından yönetilir.

DNS için port 53 yeterli mi?

DNS UDP 53'ü yaygın olarak kullanır ancak TCP 53 de DNS'in bir parçasıdır ve bazı işlemler için gereklidir.

VDS üzerinde kendi nameserver'ımı kurmak zorunda mıyım?

Hayır. Domain firmanızın, hosting sağlayıcınızın veya harici bir DNS hizmetinin nameserver'larını kullanabilirsiniz.

Özetle

VDS sunucuda DNS yapılandırması yalnızca domaini IP adresine yönlendirmekten ibaret değildir.

A ve AAAA kayıtları IP yönlendirmelerinde, CNAME hostname yönlendirmelerinde, MX e-posta sunucularında, TXT doğrulama ve e-posta politikalarında, PTR ise reverse DNS işlemlerinde önemli rol oynar.

Web sitesi yayınlamak için çoğu zaman mevcut DNS sağlayıcınız üzerinden gerekli kayıtları oluşturmanız yeterlidir. Kendi DNS sunucunuzu çalıştırmak ise daha ileri düzey yapılandırma ve güvenlik yönetimi gerektirir.

İde Bilişim VDS hizmetlerinizde domain, web sitesi ve sunucu yapılandırmalarınızı planlarken DNS kayıtlarının doğru ve tutarlı olması hizmetlerinizin sorunsuz çalışması açısından önemlidir.